آن اشراق نيست و وحدت شىء به آن اشراق رب النوع قائم است ؛ چون آن صورت لا يتغير است و اين انواع سيال بالذات و الصفات هستند ؛ زيرا وقتى كه جوهر آنها سيال شد ، صفات آنها هم سيال خواهد بود ؛ چرا كه اعراض قائم به جواهر است و در حقيقت اين تبدلات و تغيرات از مراتب وجود است كه « كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ » « 1 » و در لباسى است كه آن اشراق بر اين قوالب تابيده و وحدت شىء با اوست نه با اين قوالب . از اينجاست كه اگر بگوييم : حضرت امير عليه السلام شبى در خدمت حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم بوده و در همان شب و همان وقت در مجلسى با سلمان « 2 » و باز در همان شب و همان موقع در مجالس متعدده بوده ، حق است و همه‌اش هم حضرت امير عليه السلام است ؛ « 3 » چون اين قالب جسمانى حقيقت شىء نيست تا بگوييم آن يك قالب داشته و آن هم در خدمت پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم بوده است . از اينجاست كه مىگوييم : وحدات افراد طبيعت به وحدات نفوس ناطقه است در آنها كه نفس ناطقه دارند و به وحدات مُثُل نوريه است در آنها كه نفس ناطقه ندارند و وحدات نفوس و مُثُل نوريه به وحدت مبدأ محفوظ است كه از پشت پردهء غيب بر كل ما فى الوجود انبساط اشراق نموده و هر چه هست به آن نور نيّر تكيه كرده و حافظ

--> ( 1 ) - الرحمن ( 55 ) : 29 . ( 2 ) - ابو عبد اللّه سلمان فارسى ، ركن اول از اركان اربعه و مخصوص به شرافت « سلمان منّا اهل البيت » است . حضرت صادق عليه السلام او را بهتر از لقمان فرموده ، و امام باقر عليه السلام او را از متوسمين شمرده و در حديثى حضرت صادق عليه السلام فرموده : « فصلوات اللّه على سلمان » و هم فرموده : « ادرك سلمان علم الاول و علم الآخر و هو بحر لا ينزف و هو منّا اهل البيت » . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم او را با ابو ذر برادر نمود و شرط كرد كه نافرمانى سلمان را نكند . وى - ظاهراً - در سال 36 ق . در مدائن از دنيا رفت و امير المؤمنين عليه السلام به طى الارض بر سر جنازهء او حاضر شد و او را غسل داد و كفن كرد و نماز بر او خواند . و در مدائن - نزديك كاظمين - به خاك سپرده شد . ( 3 ) - اين روايت هر چند كه در كتابهاى عرفانى و فلسفى بسيار نقل شده و در السنه و افواه نيز مشهور است ولى متأسفانه در كتب روايى آن را نيافتيم . رجوع كنيد به : انوار نعمانيه ، ج 4 ، ص 51 .